نقد یک سهگانی از اصغر بهرامی 17 / 9 / 1396

با هزاران درود به همراهان نازنین و نیک اندیش سهگانیکو.

این هفته همراه میشویم با سهگانی زیبای جناب آقای اصغر بهرامی.

امیدوارم که مورد پسند طبع بلندتان قرار گیرد و ما را همراهی بفرمایید.

#سه_گانی

عقلم از عشقت گریزان است اما دل،

واژه را برعکس می خواند

پاسخ "سرد" تو را هم "درس" میداند.

#اصغر_بهرامی

کانال سهگانیها در تلگرام:

@asgharbahrami_3

دیدگاه آقای سید حسن سعیدزاده بیدگلی(صهبا بیدگلی)

.سلام و درود

سه گانی زیبای این هفته موزون نیمایی و مقفی در وزن

فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فع
فاعلاتن فاعلاتن فع
فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فع................سروده شده است.

از زیبایی های ظاهری این سه گانی گذشته از روان بودنش دو واژه ی
سرد و درس است که هر کدام در خوانش از آخر به اول بر عکس دیگری است.همچنان که شاعر صراحتا به این موضوع اشاره کرده است.گذشته از اینکه اصولا هر نوع پاسخی از طرف هر کسی به هر کسی چه سرد باشد چه گرم در واقع یک نوع درس است.

به نظر من وجود واژه (هم) در گان سوم برای پر کردن وزن نیامده است بلکه به همین موضوع اخیر که عرض کردم اشاره دارد.

برداشت عقل و دل را از بیت زیر بخوانید

اگر با من نبودش هیچ میلی
چرا جام مرا بشکست لیلی.

عقل می گوید چون لیلی جام مرا شکست پس هیچ میلی به من ندارد
دل می گوید این نهایت میل لیلی به من است چون از میان این همه جام فقط جام مرا شکست

در واقع این درسی است که دل به عقل می دهد.هر چند عقل گوشش به این درس ها بدهکار نیست

در مقابل هم چیزی که عوض دارد گله ندارد
دل هم گوشش به حرف و اندرز عقل بدهکار نیست.

از قدیم الایام تا کنون در مبحث عشق بین عقل و دل جدال وجود داشته است.

و شاعران و عارفان هر یک به طریقی دل ها را شکسته اند و به دست آورده اند به قول افلاطون

عشق جنون الهی است..................

حافظ عشق را در کنار رندی قرار می دهد.

کجا یابم وصال چون تو شاهی
من بد نام رند لا ابالی...............

رند از نام و ننگ جامعه نمی هراسد. و بر خلاف هنجارهای اجتماعی زندگی می کند.
بدیهی است این روند در واقع خلاف روش و شیوه ی عقل است. و بر همین اساس است که باز جناب حافظ معتقدند که

عاشق و رند و نظر بازم و می گویم فاش
تا بدانی که به چندین هنر آراسته ام

دوستان خوب به دو بیت فوق عنایت کنید و رابطه ی عقل و دل و عشق را با لحاظ کردن رندی دریابید و من از آنجایی که جناب حافظ معتقدند که

سخن عشق نه آنست که آید به بیان یا به زبان یا به میان یا به هر چیز دیگری....

سعی می کنم در این رابطه حرفی نزنم.معمولا خوانندگان این کامنت ها همه از استادان من هستند.

وقتی جناب سعدی می فرمایند
درد عشق از تندرستی خوش تر است

دیگر حرفی برای عقل باقی نمی ماند که بزند تا چه رسد به بی عقلی مثل من که نه دل دارد نه عقل.

به قول فکر کنم سعدی

ماجرای عقل پرسیدم ز عشق
گفت معزول است و فرمانیش نیست

جواب سرد را در این بیت جناب فاضل نظری پیدا کنید

باز می پرسمت از مسئله ی دوری و عشق
و سکوت تو جواب همه ی مسئله هاست..............

ما هم هم نوای فریدون مشیری از شما خداحافظی می کنیم

بانوی رویاهای من خورشید دنیاهای من
امید فرداهای من تا کی تمنایت کنم..............................

و به قول حرف دل

تا کی جواب سرد بشنوم

وجودتان گرم عشق باشد................

دیدگاه آقای عباس ایمانیان:

سلام
مصاف عقل و عشق از دیرباز در نگاه و سخن شاعران ما دیدنی و شنیدنی بوده و جالب تر این که هنوز حکمی قاطع بر تأیید یکی یا رد دیگری داده نشده و هیچ کس جرأت نکرده که ملک وجود انسان را به یکی از این دو شاه واگذار کند بلکه در جایی به عقل و زمانی به عشق بها داده تا در برابر امواج ناشناخته درونی حالت مدارا و تسلم به خود گرفته باشد.
اساس آفرینش بر پایه عقل و حکمت بوده و بنا به حدیث نبوی «اول ما خلق الله العقل» اما اگر کمی به جلوتر برویم با حقایقی دیگر آشنا می شویم و میوه عشق را در پوسته عقل پیدا می کنیم آنجا که طبق حدیث قدسی خدای بزرگ می فرماید «گنجی پنهان بودم دوست داشتم شناخته شوم پس انسان را آفریدم تا شناخته شوم» و همین جاست که پای عشق و دوست داشتن البته به قصد شناخت به وسط می آید.
شاعر در گان نخست این شعر به پنداری تکراری اما در جای خود محترم اشاره کرده یعنی گریز عقل از عشق که نگاهی است برخاسته از زهد و مستوری.
اما چنانکه عرفان ما از نجواهای عارفانه و اندرزهای حکیمانه عبور می کند و سرانجام دل و جان را وقف حدیث مستی و شوریدگی می نماید در ادامه شاعر تسلیم حکم دل می شود و دلسپردگی خود را به عشق این گونه توجیه می کند که دل معمای عشق را وارونه خوانده و مشکل را حل کرده.
چنان که حافظ بزرگ ابتدای عشق را آسان اما ادامه راه را سخت می پندارد در این جا شاعر هم با خوش بینی و توجیهی ملیح می خواهد از دشواری های مسیر عشق و ناکامی ها و ناگواری های آن خواننده را به نقطه ای امیدوار کند که پایان راه عشق است و درس عشق را با زبانی دیگر به مخاطب بیاموزد.
کوتاه سخن این که بیشتر وقت ها نگاه ظاهری و برداشت های سطحی ما از دنیا و جهانِ پیرامون نشانی های غلطی به ما می دهد که باعث گمراهی ماست چه بسا عشق هایی که پوسته ای جذاب را بر خود پوشانده اند اما پوشالی و تهی اند و چه بسا سادگی و بی پیرایه هایی که در دل خود گوهر عشق را نشانده اند و منتظر مشتری حقیقی خود هستند.
شاید اگر ما هم همانطور که شاعر با نگاهی متفاوت به یک واژه به حقیقتی بالاتر دست یافته در منش خود دنبال درس گرفتن باشیم و با نگاهی دیگرگون به پدیده ها و پیشامدها نگاه کنیم لیاقت درک مفهوم عشق را به دست بیاوریم و عشق را نه در آب و رنگ بلکه در دنیایی ناب و بی نام و ننگ پیدا کنیم.

دیدگاه نسیم محمدجانی:

با سلام و درود فراوان.
سهگانی این هفته از لحاظ فرمهای سهگانی به شرح زیر است:
◀️فرم بیرونی کلی: کوتاه و سه لختی.
◀️ فرم بیرونی جزیی : نیمایی با طرح قافیه دو و سه.
◀️ فرم درونی کلی : بسته و کوبشی.
◀️فرم درونی جزیی : دو و یک.

این سهگانی از لحاظ ادبی با به کار گیری صنعت قلب و آرایۀ تشخیص توانسته پیام خود را تأثیرگذار ارائه کند.

از دیدگاه های ارزندۀ جناب آقای صهبا و جناب آقای ایمانیان که از لحاظ محتوایی این سه گانی را مورد بررسی قرار دادند بسیار بهره بردیم.

در این سروده با سه شخصیت شاعرانه مواجهیم: عقل، عشق و دل.
و تقابل عقل و دل در این سروده جالب توجه است چون معمولا عقل و عشق در مقابل هم قرار می گیرند و از طرفی گریزان بودن عقل از عشق نیز....
در کل فرار و گریز زمانی صورت می گیرد که احساس ضعفی باشد و وقتی گفته می شود عقل از عشق گریزان است یعنی عشق را خیلی قدرتمندتر از خود می بیند وگرنه فرار چه معنی دارد ؟
از جهتی دیگر میانجیگری مقتدرانۀ دل نیز در این سروده جالب توجه است.

مصراع سوم در حیطۀ روانشناسی بسیار قابل تامل است و اشاره ای دور دارد به مضمون "جهان پیرامون ما آیینه یا بازتابی از درون خود ماست" و انسانهایی که به این باور رسیدهاند، کمتر دیگران را مقصر می دانند و مسئولیت کوچکترین رویداد زندگی خود را بر عهده میگیرند.

در کل، گذشته از تمام مطالبی که در آثار ادبی از تقابل عقل و عشق میخوانیم، حقیقت این است که انسان با بال عقل و عشق به اوج کمال انسانی خود نائل می شود و حذف یا ضعیف انگاشتن یا بی توجهی به هر کدام به مثابه بستن یک بال از دوبال است.

بهترینها از آن شما خوبان همراه.

برچسبها: نقد یک سهگانی از اصغر بهرامی